KUTSAL BİR KELİME: HAYIR DEMEK

KUTSAL BİR KELİME: HAYIR DEMEK

Son zamanlarda görüştüğüm insanların büyük bir kısmının ortak bir yarası var: “Hayır” diyememek… Ve çoğu, bunun sonucunda kendini tükenmiş, kullanılmış, değersizleşmiş hissediyor. Çünkü sürekli başkalarının ihtiyaçlarına yetişmeye çalışırken, kendilerini ihmal ediyorlar. Oysa insan dünyaya geldiğinde en doğal savunma mekanizmasına sahiptir. Bir bebek istemediği şeyi ağlayarak reddeder. Acıktığında ister, rahatsız olduğunda tepki verir, istemediğinde yüzünü çevirir. Yani insanın doğasında sınır vardır. Fakat zamanla; sevilmek, kabul görmek, uyumlu görünmek ve onay almak uğruna o net sınırlar silinmeye başlar.

İnsan büyüdükçe “hayır” kelimesi şu anlamlara dönüşür: “Ya reddedilirsem” “Beni yanlış anlarlar mı?” “Bencil görünür müyüm?” “Ya beni sevmezlerse?”

Oysa gerçek şudur: Sınır çizmek, dışlanmak değildir. Sınır çizmek, kendine saygı duymaktır.

Bir evin kapısında kilit olması, eve gelen herkesin dışarıda kaldığı anlamına gelmez. O kilit, içerideki alanı korumak, gelen geçenin eve öylece girmesini engellemek içindir. İnsan ruhunun da böyle bir korunmaya ihtiyacı vardır. Çünkü siz kendi “hayır”larınıza sahip çıkmadığınızda, başkalarının “evet”lerine mahkûm hale gelirsiniz. İnsan bazen başkalarını kırmamak için kendini kırar. Kimseyi üzmemek için kendi ruhunu üzer. Ve fark etmeden, kendi hayatının ana karakteriyken başkalarının hikâyesinde figüran olmaya başlar.

Peki neden “hayır” demek bu kadar zor?

Bunun kökü çoğu zaman çocukluk yıllarına uzanır. Özellikle 0-7 yaş arasında zihin, sevgiyi ve kabulü öğrenmeye çalışır. Eğer çocuk; “uyumlu olduğunda sevilen”, “sessiz kaldığında takdir edilen”, “başkalarını memnun ettiğinde değer gören” biri olarak büyüdüyse, yetişkinlikte reddetmeyi tehlikeli algılar.

Bilinçaltı şöyle der: “Eğer hayır dersen yalnız kalırsın.” “Karşı çıkarsan sevgiyi kaybedersin.” “Önce başkalarını düşünmelisin.”

Toplumsal roller de bunu daha da güçlendirir. Bizlere yıllarca öğretilen “her şeye yetişmelisin”, “fedakâr olmalısın”, “idare etmelisin” kalıpları; birçok insanın sınır koymasını suçlulukla eşleştirmesine neden oldu. Besleyen, taşıyan, herkese yeten figür… Kişi kendi ihtiyaçlarını öne koyduğunda, sanki iyi biri olmaktan çıkıyormuş gibi hissetti. Oysa gerçek fedakârlık, kendini yok etmek değildir. Kendini tamamen tüketen bir insanın verebileceği sağlıklı bir sevgi de kalmaz.

Bir başka önemli sebep ise insanın kadim aidiyet korkusudur. İlkel çağlarda sürüden ayrılmak, ölüm demekti. Bu yüzden zihnimiz hâlâ reddedilmeyi bir tehdit gibi algılıyor. Bugün fiziksel olarak vahşi doğada yaşamıyor olabiliriz ama bilinçaltı hâlâ aynı alarmı veriyor:

“Hayır dersen dışlanırsın.” “Dışlanırsan yalnız kalırsın.” “Yalnız kalırsan güvende olmazsın.”

İşte tam da bu yüzden insanlar başkalarına “evet” derken, çoğu zaman kendilerine büyük bir “hayır” diyorlar.

Oysa sınır çizmek; sertleşmek değil, netleşmektir. Sınır koymak; sevgisizlik değil, özsaygıdır. Ve insanın kendine duyduğu saygı arttıkça, çevresinin ona yaklaşımı da değişmeye başlar. Çünkü belirsiz sınırlar, başkalarına alanınızı istedikleri gibi kullanma fırsatı verir. İnsanlar çoğu zaman sizin çizmediğiniz sınırları fark edemez. Siz “olur” dedikçe, onlar devam eder. Siz sustukça, onlar bunu onay sanır.

Bu yüzden bazen tek bir “hayır”, yıllarca süren içsel yorgunluğu bitirebilir.

Peki ne yapmalı?

Öncelikle bedeninizi dinleyin. Çünkü beden yalan söylemez. Bir teklif karşısında içinizde bir sıkışma, daralma, huzursuzluk oluşuyorsa; bedeniniz çoktan cevabı vermiştir. Zihin insanları memnun etmeye çalışırken, beden gerçeği fısıldar.

Sonra açıklama tuzağından çıkın. Hayır demek için uzun savunmalar yapmak zorunda değilsiniz. Çünkü fazla açıklama, sınırlarınızı pazarlığa açık hale getirir. “Hayır” tek başına tamamlanmış bir cümledir.

Net ama nazik olun. Sert olmak zorunda değilsiniz ama belirsiz de olmayın. İnsanlar çoğu zaman kararsız ifadeleri ikna edilmesi gereken alanlar gibi görür.

Kendinize zaman tanıyın. Hemen cevap vermek zorunda değilsiniz. “Bunu düşünmek istiyorum” demek, ruhunuza nefes alanı açar.

Ve en önemlisi… Suçluluk hissinizi gözlemleyin. Çünkü çoğu zaman hissettiğiniz suçluluk, yanlış yaptığınız için değil; yıllardır süren bir alışkanlığı değiştirdiğiniz içindir.

Unutmayın: herkesin gönlü olsun diyen kendi kul hakkına girer.  Kendine acımayan bir gün kendi hayatında misafir gibi hisseder.

Bugün kendinize küçük ama güçlü bir iyilik yapın. Ruhunuzun “hayır” dediği bir şeye, sırf insanlar memnun olsun diye “evet” demeyin. Çünkü insan en büyük ihaneti bazen başkalarına değil, kendi hislerini susturduğunda kendine yapar.

https://www.instagram.com/naciye.nlp/